Đào tạo kỹ sư làm chủ UAV và robot di động tự hành: Bước đi tiên phong của PTIT

Từ năm học 2026-2027, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) sẽ tuyển sinh chương trình đào tạo UAV và Robot di động tự hành. Đây không chỉ là bước đi nhằm đón đầu xu hướng công nghệ mới, mà còn thể hiện định hướng đào tạo nguồn nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ lõi, tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển các sản phẩm “Make in Vietnam” trong tương lai.

Với thế mạnh sẵn có về điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin, AI và chuyển đổi số, PTIT được đánh giá có nhiều lợi thế trong việc phát triển ngành học này theo hướng ứng dụng thực tiễn, gắn với doanh nghiệp và nhu cầu của thị trường lao động.

Để giúp phụ huynh và học sinh hiểu rõ hơn về chương trình học mới này, TS. Nguyễn Trung Hiếu – Trưởng khoa Kỹ thuật  Điện tử 1 đã giải đáp một số câu hỏi được nhiều thí sinh quan tâm như: ngành học sẽ đào tạo gì, cơ hội nghề nghiệp ra sao, sinh viên được tiếp cận công nghệ như thế nào và vì sao UAV cùng robot di động tự hành được xem là một trong những lĩnh vực công nghệ quan trọng của tương lai.

TS. Nguyễn Trung Hiếu – Trưởng khoa Kỹ thuật Điện tử 1

BBT: Thưa TS. vì sao PTIT lại quyết định đi tiên phong trong việc mở chương trình đào tạo mới này?

TS. Nguyễn Trung Hiếu: Việc PTIT quyết định mở chương trình UAV và Robot di động tự hành ngay trong năm học 2026 – 2027 xuất phát từ 3 sứ mệnh mang tính chiến lược sau đây: Thứ nhất, góp phần hiện thực hóa Chiến lược phát triển công nghệ của quốc gia; Thứ hai, định hướng bản chất của công nghệ cho người học; Thứ ba, giải quyết “cơn khát” nhân lực thiết kế thực thụ của thị trường. Đi vào phân tích chi tiết, chúng ta có thể thấy:

Thứ nhất, Chiến lược công nghệ của Quốc gia thể hiện qua các quyết sách lớn của Đảng và Nhà nước như Nghị quyết 57/NQ-TW của Bộ Chính trị nhằm tạo đột phá về khoa học công nghệ, Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược, trong đó bao gồm cả Công nghệ Robot – Tự động hóa và Công nghệ Hàng không – Vũ trụ. Đáng chú ý, trong danh sách 30 sản phẩm chiến lược tác động trực tiếp đến kinh tế quốc gia, Robot di động tự hành và Thiết bị bay không người lái (UAV) đã được nêu tên trực tiếp và đặt ở nhóm ưu tiên hàng đầu. Điều này có nghĩa là, để đảm bảo sự tự chủ về công nghệ sản xuất và an ninh – quốc phòng, Việt Nam bắt buộc phải làm chủ được mảng này. PTIT mở ngành này với sứ mệnh cung cấp một đội ngũ kỹ sư tinh hoa, có khả năng nghiên cứu, thiết kế và chế tạo sâu từ lõi, chứ không chỉ dừng lại ở việc nhập thiết bị nước ngoài về dùng.

Thứ hai, chúng tôi muốn định hướng bản chất của công nghệ cho người học: Trước khi muốn cỗ máy “thông minh”, nó phải “tự động” một cách hoàn hảo. Hiện nay mọi người đang nhắc quá nhiều đến Trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng AI bản chất vẫn là các thuật toán phần mềm. Để một chiếc UAV có thể cất cánh, giữ thăng bằng trong gió bão, hay một Robot tự hành có thể chạy qua địa hình gồ ghề mà không lật, các em sinh viên cần một nền tảng vững chắc về Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa. Tại PTIT, chúng tôi đào tạo nền tảng điện tử và thuật toán điều khiển (như hệ thống định vị, cảm biến, động lực học…) để làm ra một cỗ máy tự động hoạt động chính xác và an toàn. Chỉ khi “cơ thể” vật lý đã vững vàng, chúng ta mới “nhúng” thêm công nghệ AI vào “bộ não” để giúp cỗ máy nhận diện hình ảnh, âm thanh và tự ra quyết định. Đó mới là con đường đào tạo bài bản và chuyên sâu nhất. Vì vậy, chúng tôi quyết định mở chương trình đào tạo UAV và Robot di động tự hành nằm ngay trong ngành Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa tại PTIT, nhằm đảm bảo các em sinh viên được trang bị gốc rễ kỹ thuật vững chắc nhất.

Thứ ba, đó là giải quyết “cơn khát” nhân lực thiết kế thực thụ của thị trường. Từ những đội quân robot tự động phân loại hàng hóa trong kho vận của Shopee, Amazon, những chiếc drone phun thuốc nông nghiệp, cho đến hệ thống tuần tra không người lái, không gian ứng dụng của ngành này là vô tận. Các tập đoàn công nghệ và công nghiệp quốc phòng đang “đỏ mắt” tìm kiếm những kỹ sư có nền tảng tích hợp hệ thống tốt.

Chính vì vậy, chương trình của chúng tôi giúp các em học sinh chuyển mình từ người “tiêu thụ công nghệ” thành người “sáng tạo công nghệ chiến lược”, sẵn sàng đón đầu những vị trí then chốt với mức đãi ngộ rất cao trong tương lai.

BBT: Chương trình này thiên về cơ khí, điện tử hay lập trình? UAV khác gì với drone thông thường mà mọi người hay thấy?

TS. Nguyễn Trung Hiếu: UAV và Robot di động tự hành không thiên riêng về cơ khí, điện tử hay lập trình, mà là một ngành kỹ thuật hệ thống tự hành. Sinh viên phải hiểu cả phần cứng, phần mềm, cảm biến, điều khiển, truyền thông, AI và tích hợp hệ thống. Trong chương trình của PTIT, các học phần được bố trí theo hướng liên ngành, gồm cơ sở lập trình, mạch điện, điện tử số, xử lý tín hiệu số, vi điều khiển, cảm biến và cơ cấu chấp hành, thị giác máy tính, mô hình hóa – mô phỏng động lực học, định vị – dẫn đường, điều khiển phương tiện tự hành và AI cho hệ thống tự hành.

Về cách hiểu, drone thường là cách gọi phổ thông cho thiết bị bay không người lái dùng trong quay phim, chụp ảnh, giải trí hoặc một số dịch vụ dân dụng. Còn UAV trong đào tạo kỹ thuật được hiểu rộng hơn: không chỉ là chiếc máy bay không người lái, mà là một hệ thống bay không người lái hoàn chỉnh, bao gồm phương tiện bay, bộ điều khiển, cảm biến, truyền thông, trạm điều khiển mặt đất, xử lý dữ liệu, nhiệm vụ bay, an toàn vận hành và yếu tố pháp lý.

BBT: Học ở PTIT, sinh viên có cơ hội tham gia các dự án nghiên cứu cùng giảng viên không? Trong quá trình học, sinh viên sẽ học những công nghệ nào ạ? 

TS. Nguyễn Trung Hiếu: Sinh viên ngành UAV và Robot di động tự hành không chỉ học lý thuyết, mà được đào tạo theo hướng learn by project – học thông qua dự án cùng giảng viên, chuyên gia từ doanh nghiệp.

Trong quá trình học, sinh viên có nhiều cơ hội tham gia các nhóm nghiên cứu, đề tài và dự án cùng giảng viên tại các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và phòng lab trọng điểm của Học viện, cũng như các đơn vị doanh nghiệp, đối tác phù hợp. Đối với hoạt động bay thử UAV, việc thử nghiệm sẽ được tổ chức theo điều kiện cơ sở vật chất, khu thực nghiệm, đối tác phối hợp và quy định an toàn bay hiện hành.

Theo chương trình đào tạo, sinh viên học trong 4,5 năm với 9 học kỳ, có các học phần thực hành, đồ án, thực tập chuyên sâu, thực tập tốt nghiệp và đồ án tốt nghiệp gắn với các bài toán thực tế. Các dự án có thể liên quan đến thiết kế robot di động, mô phỏng UAV, tích hợp cảm biến, xử lý ảnh, điều khiển robot, xây dựng trạm điều khiển mặt đất hoặc ứng dụng AI cho hệ thống tự hành.

Về công nghệ, sinh viên được học các nội dung cốt lõi như AI ứng dụng, cảm biến, computer vision, xử lý tín hiệu số, vi điều khiển, lập trình Python, định vị và dẫn đường, mô hình hóa – mô phỏng động lực học, điều khiển phương tiện tự hành, hệ thống thông tin và trạm điều khiển mặt đất, robot đa tác tử và điều hướng robot nâng cao.

Sinh viên cũng được học lập trình nhúng và điều khiển robot thực tế thông qua các học phần như Vi điều khiển, Thực hành cơ sở, Cảm biến và cơ cấu chấp hành cho robot, Hệ thống điều khiển cho phương tiện tự hành, Đồ án 1, Đồ án 2 và Thực tập chuyên sâu.

BBT: Xin thầy cho biết PTIT đã chuẩn bị gì trước khi mở chương trình đào tạo này? Sinh viên có cần nền tảng quá giỏi về toán, vật lý hay lập trình mới theo được không

TS. Nguyễn Trung Hiếu: Chúng tôi đã có sự chuẩn bị bài bản khi tiến hành mở chương trình đào tạo, tập trung vào 5 vấn đề chính:

Thứ nhất, là khảo sát tình hình thế giới, tham khảo có chọn lọc các chương trình đào tạo liên quan lĩnh vực của các nước phát triển.

Thứ hai, là nghiên cứu định hướng, chiến lược phát triển khoa học công nghệ quốc gia để xác định nội dung cốt lõi cần đưa vào chương trình.

Thứ ba, là chuẩn bị đội ngũ giảng viên, chuyên gia thực hiện đào tạo.

Thứ tư, là nâng cấp phòng thí nghiệm hiện có, lên kế hoạch mở thêm phòng thí nghiệm, bổ sung các trang thiết bị hiện đại phục vụ đào tạo.

Thứ năm, là mở rộng quan hệ, đẩy mạnh hợp tác với các doanh nghiệp liên quan UAV và robot di động tự hành.

Về đội ngũ giảng viên: chúng tôi có lực lượng giảng viên giàu kinh nghiệm, chuyên sâu về các hướng điều khiển và tự động hóa, điện tử, hệ thống nhúng, AI, IoT, robot và phương tiện tự hành của PTIT. Các thầy được đào tạo bài bản, hầu hết tốt nghiệp từ các nước có nền công nghiệp phát triển (Pháp, Nga, Trung Quốc, Hàn Quốc, Úc, Nhật), họ đã và đang đảm nhiệm đề tài của nhà nước, tham gia dự án doanh nghiệp trong các lĩnh vực liên quan. Ngoài ra, PTIT đang hợp tác với nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực, đã có sự cam kết sẵn sàng bố trí chuyên gia doanh nghiệp tham gia quá trình đào tạo, hướng dẫn các học phần thực hành, thực tập chuyên sâu, đồ án.

Sinh viên không cần quá giỏi toàn bộ toán, lý, lập trình ngay từ đầu, nhưng cần có nền tảng tư duy logic và đức tính kiên trì. Chương trình tuyển sinh theo các hình thức quy định của Học viện, trong đó đối với các tổ hợp xét tuyển kết quả thi THPT lưu ý các môn như Toán, Lý, Hóa, Tin học, tiếng Anh; điều này cho thấy ngành phù hợp với học sinh có nền tảng khoa học tự nhiên/công nghệ. Phần lập trình, điện tử, điều khiển, AI và robot sẽ được đào tạo theo lộ trình từ cơ bản đến chuyên sâu. Nói chung là các em không cần quá lo lắng.

Sinh viên PTIT được học tập, thực hành trong môi trường công nghệ cao

BBT: Việt Nam hiện đang đứng ở đâu trong lĩnh vực UAV và robot so với thế giới?

TS. Nguyễn Trung Hiếu: Trên thế giới thì lĩnh vực UAV và Robot đã phát triển rất mạnh, đặc biệt là các nước có nền công nghiệp công nghệ cao như Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Israel. Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc, từ chỗ chủ yếu ứng dụng, nhập khẩu thiết bị sang hướng làm chủ, thiết kế, tích hợp, thử nghiệm và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược. Điểm tích cực là Việt Nam đã đưa robot, tự động hóa, UAV, AI, cảm biến, điện toán biên, chip bán dẫn, công nghệ hàng không – vũ trụ vào nhóm công nghệ/sản phẩm có ý nghĩa chiến lược. Theo Quyết định 21/2026/QĐ-TTg, danh mục công nghệ chiến lược có công nghệ robot và tự động hóa, công nghệ hàng không và vũ trụ; danh mục sản phẩm chiến lược có robot di động tự hành và robot công nghiệp, cùng thiết bị, phương tiện bay không người lái UAV. Đó là tín hiệu chính sách rất quan trọng để các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo nhân lực, nghiên cứu ứng dụng và phát triển sản phẩm trong nước.

So với thế giới, Việt Nam có thể chưa mạnh về chuỗi cung ứng lõi, linh kiện đặc thù, nền tảng điều khiển bay hoặc robot công nghiệp quy mô lớn; nhưng lại có lợi thế về thị trường ứng dụng rộng, nhu cầu chuyển đổi số cao và khả năng triển khai nhanh trong các lĩnh vực như nông nghiệp, logistics, giám sát hạ tầng, đô thị thông minh, cứu hộ cứu nạn và sản xuất thông minh.

BBT: Quyết định học UAV và robot di động tự hành tại thời điểm này, sinh viên có những lợi thế gì, thưa thầy?

TS. Nguyễn Trung Hiếu: Có thể nói, sinh viên đang có 3 lợi thế chính:

Thứ nhất, là sự hậu thuẫn về chính sách: Nhà nước xác định robot, tự động hóa và UAV là các nhóm công nghệ/sản phẩm chiến lược, nhu cầu đào tạo kỹ sư có khả năng làm chủ công nghệ sẽ ngày càng rõ hơn. Đây là cơ hội cho sinh viên không chỉ đi làm thuê trong lĩnh vực công nghệ, mà còn có thể tham gia nghiên cứu, phát triển sản phẩm, khởi nghiệp hoặc triển khai giải pháp cho các bài toán thực tế của Việt Nam.

Thứ hai, là sự cần thiết về nhu cầu thực tiễn: Việt Nam có rất nhiều bài toán thực tế cần UAV và robot như drone phục vụ nông nghiệp, robot kho vận, robot giao hàng, robot tuần tra, UAV kiểm tra đường dây điện, UAV giám sát rừng, robot trong nhà máy, robot trong bệnh viện, UAV cứu hộ cứu nạn và phương tiện tự hành trong khu công nghiệp. Những bài toán này giúp sinh viên có cơ hội học từ thực tế, làm sản phẩm thật và tích lũy kinh nghiệm sớm.

Thứ ba, là tố chất của người Việt: sinh viên Việt Nam thường có khả năng học nhanh, thích ứng tốt với công nghệ mới và có chi phí thử nghiệm – phát triển sản phẩm cạnh tranh hơn nhiều quốc gia phát triển. Nếu được đào tạo bài bản theo hướng hệ thống như chương trình của PTIT, sinh viên có thể phát triển thành kỹ sư có năng lực liên ngành: hiểu phần cứng, biết lập trình, nắm điều khiển, sử dụng AI và có khả năng tích hợp hệ thống tự hành.

 BBT: Theo thầy, điều thú vị nhất khi học UAV và Robot di động tự hành ở PTIT là gì?

TS. Nguyễn Trung Hiếu: Điều thú vị nhất là sinh viên được thấy kiến thức biến thành một hệ thống thật: một UAV có thể bay ổn định, một robot có thể tự di chuyển, một camera có thể nhận diện đối tượng, một cảm biến có thể đo môi trường, một thuật toán có thể giúp phương tiện tự định vị, lập kế hoạch và ra quyết định.

Nói cách khác, học UAV và Robot di động tự hành là học cách tạo ra những hệ thống có khả năng cảm nhận – suy nghĩ – hành động trong thế giới thực. Đây là ngành học rất hấp dẫn vì sinh viên không chỉ học để làm bài thi, mà còn học để thiết kế, mô phỏng, lắp ráp, lập trình, kiểm thử và cải tiến một sản phẩm công nghệ. Với xu thế AI, robot, tự động hóa và kinh tế tầm thấp đang phát triển nhanh, ngành này mở ra nhiều cơ hội cho những sinh viên thích sáng tạo, thích làm sản phẩm và muốn tham gia vào các công nghệ chiến lược của tương lai.

Xin trân trọng cảm ơn TS. Nguyễn Trung Hiếu.